Pomiar rezystancji izolacji - tabela wartości i jak czytać wynik

W protokole przy każdym obwodzie stoją zwykle trzy liczby izolacji, często ze znakiem „>”, a obok napięcie 500 i wartość 1,0. Ocenę łatwo odczytać, liczby już nie. Niżej jest tabela wartości z normy, ściągawka do protokołu i to, o co pytać elektryka.

Co sprawdza pomiar rezystancji izolacji?

Każdy przewód w ścianie ma żyły z miedzi i izolację z tworzywa. Izolacja ma nie przepuszczać prądu ani do sąsiedniej żyły, ani do przewodu ochronnego PE. Rezystancja izolacji mówi, jak dobrze to robi. Im wyższa, tym lepiej.

Gdy izolacja jest zawilgocona, zabrudzona, przegrzana albo uszkodzona, część prądu płynie bokiem. Bywa, że pierwszym sygnałem jest różnicówka, która wybija niby bez powodu. O tym piszemy osobno w poradniku wybija różnicówka albo bezpiecznik.

Pomiar izolacji jest w zakresie obowiązkowej kontroli co 5 lat. Art. 62 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego wymienia wprost badanie „oporności izolacji przewodów”, także w domu jednorodzinnym. Więcej o samym obowiązku: przegląd instalacji elektrycznej co 5 lat.

Jakie są minimalne wartości rezystancji izolacji? Tabela

Dla gniazd i oświetlenia 230 V minimum to 1 MΩ przy 500 V, dla obwodów SELV i PELV 0,5 MΩ przy 250 V. Podaje to norma PN-HD 60364-6:2016 w tabeli 6.1. Wartości są takie same jak w międzynarodowej IEC 60364-6:2016. To norma, nie przepis ustawy, ale według niej ocenia się wynik w protokole.

Źródło: IEC 60364-6:2016, pkt 6.4.3.3, tabela 6.1 (PKN). O obwodach 12 V w ogrodzie piszemy w poradniku oświetlenie ogrodu 12 V czy 230 V.

Wyjątek: ogranicznik przepięć, którego nie da się odłączyć. Norma każe przed pomiarem odłączyć ograniczniki przepięć (SPD) i inne urządzenia, które mogą zafałszować wynik albo się uszkodzić. Gdy rozsądnie się tego nie da, na przykład w gnieździe z wbudowanym ogranicznikiem, dany obwód 230 V można zmierzyć napięciem 250 V DC. Minimum zostaje jednak 1 MΩ, nie 0,5 MΩ jak dla SELV.

1 MΩ to minimum. Zwykle wychodzi dużo więcej. Norma pisze wprost, że wyniki są zwykle dużo wyższe niż w tabeli, a gdy obwody wyraźnie różnią się między sobą, trzeba ustalić przyczynę. Sonel podaje, że nowa instalacja na przewodach YDY i YKY daje zwykle wyniki na poziomie gigaomów. Obwód z wynikiem 3 MΩ formalnie przechodzi, ale jeśli reszta domu ma setki megaomów, elektryk powinien to wyjaśnić.

Jak czytać wynik izolacji w protokole?

Pełną listę tego, co musi być w protokole i kto go podpisuje, opisaliśmy w poradniku protokół z pomiarów elektrycznych. Pomiary nowego domu przed odbiorem: pomiary elektryczne do odbioru domu.

Porównanie z poprzednim protokołem, ale z głową. Spadek w tym samym obwodzie z setek MΩ do kilku to sygnał, że coś się dzieje. Porównanie ma sens tylko przy tym samym napięciu i podobnym zakresie pomiaru. Wynik ze znakiem „>” nie nadaje się do śledzenia zmian, bo nie wiadomo, ile wynosił naprawdę (Fluke).

Co oznaczają kolumny L-N, L-PE i N-PE w protokole?

To pary przewodów, między którymi mierzono izolację:

• L-N - między przewodem fazowym a neutralnym,
• L-PE - między fazowym a ochronnym,
• N-PE - między neutralnym a ochronnym.

W obwodzie trójfazowym par jest więcej: każda faza z każdą, z N i z PE. Norma wymaga pomiaru między przewodami czynnymi oraz między przewodami czynnymi a ochronnym, i pozwala na czas pomiaru połączyć przewody czynne razem. Gdy w obwodzie zostaje urządzenie, które mogłoby zafałszować wynik albo się uszkodzić, mierzy się tylko przewody czynne zwarte razem względem ziemi.

Dlatego przy niektórych obwodach zamiast trzech liczb jest jedna, opisana jako (L+N)-PE, a kolumna L-N jest pusta. Tak ma być. Błędem byłoby wpisanie jednego wyniku (L+N)-PE do trzech kolumn tak, jakby zmierzono trzy pary. W naszym protokole przy każdym obwodzie są trzy kolumny L-N, L-PE i N-PE oraz rubryka, co było odłączone na czas pomiaru izolacji (odbiorniki, ograniczniki przepięć).

Wynik L-PE nie dotyczy tylko jednej żyły, wpływają na niego też drogi upływu między L a N i między N a PE (Czapp, SEP). Do tego upływ sumuje się na całej długości obwodu, od rozdzielnicy po ostatnie gniazdo. Dlatego długi obwód z wieloma gniazdami i puszkami ma zwykle niższą liczbę niż krótki, a pomiar kilku obwodów naraz daje mniej niż każdy z nich osobno.

Co znaczy „>999 MΩ”, „>500 MΩ” albo „>2 GΩ”?

Znak „>” oznacza, że wynik wyszedł poza zakres miernika (Fluke). Liczba po nim to górna granica zakresu przy użytym napięciu, a nie zmierzona wartość. Każdy miernik ma inną granicę, a ta sama izolacja zmierzona różnymi miernikami da różne zapisy:

Źródła: instrukcja obsługi MPI-535, wersja 1.14 z 10.07.2026, rozdz. 11.1.8 (sonel.pl); dane techniczne Fluke dla modeli 1662, 1663 i 1664 FC (fluke.com).

W praktyce:

• „>999 MΩ” albo „>2 GΩ” spełnia minimum 1 MΩ. Sonel pisze, że taki zapis jest podstawą do uznania izolacji za zgodną z normą.
• Liczy się napięcie probiercze w nagłówku albo w kolumnie. „>999 MΩ” przy 250 V to inny pomiar niż przy 500 V. Jeśli obwód 230 V mierzono napięciem 250 V, w protokole powinno być wyjaśnione dlaczego, np. ogranicznik przepięć, którego nie dało się odłączyć.
• Wynik ponad zakres nie dowodzi, że pomiar był zrobiony dobrze. Ważne, co było odłączone. W protokole warto poszukać informacji o odbiornikach i ogranicznikach na czas pomiaru.
• Jeśli w protokole jest niezrozumiały skrót, jego znaczenie podaje instrukcja miernika, a wykonawca musi umieć go wyjaśnić.

Skąd w starych protokołach i w internecie 0,5 MΩ?

Z poprzedniej normy. Do 2008 r. dla obwodów 230/400 V wystarczało 0,5 MΩ, a dla SELV i PELV 0,25 MΩ. PN-HD 60364-6:2008 podwoiła oba progi, a edycja z 2016 r. ich nie zmieniła.

Źródła: S. Czapp (Politechnika Gdańska), opracowanie SEP o kontroli instalacji, tabl. 2; E. Musiał (Politechnika Gdańska), omówienie PN-HD 60364-6:2008 (linki na końcu).

Stary próg wciąż krąży: w wątkach na forach sprzed lat, w części materiałów szkoleniowych i w odpowiedziach czatów AI, które te wątki cytują. Jeśli w protokole sprzed 2008 r. jest 0,5 MΩ jako wartość dopuszczalna, wtedy to było zgodne z normą. W nowym protokole taki próg dla obwodu 230 V to błąd. Obwód z wynikiem 0,7 MΩ, oceniony pozytywnie z tym progiem, dziś nie przechodzi.

Reguła „1 MΩ na kilowolt” (albo „1 kΩ na wolt”) dotyczy silników, według normy IEEE 43 (opisuje to Fluke). Instalacji w domu nie dotyczy.

Jak elektryk mierzy izolację w domu?

To praca dla osoby ze świadectwem kwalifikacyjnym E. Miernik podaje do instalacji 500 V DC, a obwód trzeba odłączyć i przygotować w rozdzielnicy. Zwykły multimetr izolacji nie zmierzy. Kroki niżej opisują pracę elektryka, żeby było wiadomo, czego się spodziewać w dniu pomiarów.

1. Wyłącza zasilanie i sprawdza, że nie ma napięcia. Dlatego w czasie pomiarów w domu na chwilę gaśnie światło i stają urządzenia.
2. Odłącza odbiorniki i ograniczniki przepięć. Wtyczki wychodzą z gniazd, urządzenia podłączone na stałe są odłączane albo obwód mierzy się w sposób, który ich nie narazi. Wkładki ograniczników przepięć wyjmuje się na czas pomiaru, tak jak każe np. producent Phoenix Contact.
3. Wybiera napięcie i sposób pomiaru. Zwykle 500 V. Mierzy pary przewodów (L-N, L-PE, N-PE) albo, gdy w obwodzie zostaje elektronika, przewody L i N zwarte razem względem PE. Miernik Sonel MPI-535 ma do tego osobny tryb, który producent opisuje jako „zwarte przewody L i N, pomiar do PE (metoda uproszczona)”.
4. Czeka, aż wynik się ustali. Na początku liczba rośnie, potem stoi. MPI-535 dobiera czas sam albo mierzy przez ustawione 30 lub 60 s.
5. Rozładowuje obwód i włącza zasilanie. Po pomiarze przewody mają ładunek, miernik rozładowuje go automatycznie. Potem obwód wraca do pracy.

Kolejność też jest ustalona. Najpierw sprawdza się ciągłość przewodów ochronnych, potem izolację, a dopiero dalej m.in. samoczynne wyłączenie zasilania i różnicówki (PN-HD 60364-6, pkt 6.4.3.1). Gdy któraś próba wyjdzie źle, po naprawie powtarza się ją i wszystkie wcześniejsze, na które usterka mogła wpłynąć. W układzie TN samoczynne wyłączenie sprawdza się pomiarem pętli zwarcia, a jak czytać jego wynik, opisujemy w poradniku impedancja pętli zwarcia.

W rozdzielnicy niczego nie wyłącza się ani nie wyjmuje samemu. To należy do elektryka.

Co obniża wynik pomiaru izolacji?

• Wilgoć i zabrudzenie. Pomiar izolacji wykrywa uszkodzenia, zawilgocenia i zanieczyszczenia (Czapp, SEP). Wilgoć najłatwiej dostaje się do osprzętu na zewnątrz: gniazd i opraw w ogrodzie, puszek na elewacji. Ten sam obwód może wyjść inaczej po deszczu i w suchy dzień.
• Temperatura. Rezystancja izolacji spada, gdy rośnie temperatura. Producenci mierników podają przeliczniki dla silników i kabli, ale PN-HD 60364-6 nie wymaga przeliczania wyniku instalacji domowej na temperaturę, więc w protokole nie musi go być.
• Uszkodzenie mechaniczne i starzenie. Przewód przewiercony przy wieszaniu szafki, przytrzaśnięty, przegrzany przy luźnym połączeniu albo po prostu stary i kruchy.
• Wielkość mierzonego fragmentu. Cała instalacja albo grupa obwodów mierzona razem daje niższą liczbę niż jeden obwód, bo upływności się sumują.
• Pozostawione odbiorniki i ograniczniki przepięć. Zaniżają wynik albo go fałszują. Dlatego odłącza się je przed pomiarem.

Co, jeśli wynik jest poniżej 1 MΩ?

Obwód z wynikiem poniżej minimum dostaje ocenę negatywną. Elektryk szuka przyczyny. Najpierw sprawdza, czy w obwodzie nie zostało podłączone urządzenie. Potem dzieli instalację na mniejsze części, aż trafi na odcinek z niskim wynikiem: z całości na grupy obwodów, z grupy na pojedyncze obwody (Musiał). Po naprawie, na przykład wymianie zawilgoconej oprawy albo uszczelnieniu puszki, mierzy obwód jeszcze raz i powtarza wcześniejsze próby, na które usterka mogła wpłynąć. Wynik poprawkowy trafia do protokołu. Gdy usterkę usuwamy my, pomiar poprawkowy jest bez opłaty.

Obwodu, który elektryk zostawił wyłączony z powodu złej izolacji, nie włącza się samemu. Jeśli różnicówka wybija przy pracujących urządzeniach, a izolacja wyszła dobrze, przyczyny szuka się dalej, m.in. pomiarem prądu upływu (opisujemy to w poradniku o wybijającej różnicówce).

Ile kosztuje pomiar rezystancji izolacji?

Rezystancję izolacji mierzymy w ramach pomiarów z protokołem. Ceny przy zamówieniu do 31 grudnia 2026 (pomiar do 31 stycznia 2027), w nawiasie przy zamówieniu od 1 stycznia 2027:

Ceny końcowe, bez doliczania VAT (zwolnienie podmiotowe, art. 113 ust. 1 ustawy o VAT). Dojazd w Szczecinie i gminie Dobra jest w cenie. Dokładną cenę podajemy przed przyjazdem, po zdjęciu rozdzielnicy, i na miejscu się nie zmienia. Protokół PDF wysyłamy mailem w ciągu 2 dni roboczych. Dopłaty za kolejne obwody, rozdzielnice i dojazd dalej, a także porównanie z innymi firmami: ile kosztują pomiary elektryczne.

Źródła

• IEC 60364-6:2016 (w Polsce PN-HD 60364-6:2016), pkt 6.4.3.1, 6.4.3.3, tabela 6.1 - PKN
• Ustawa z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, art. 62 ust. 1 pkt 2; t.j. Dz.U. 2026 poz. 524 - isap.sejm.gov.pl
• S. Czapp, „Kontrola stanu instalacji elektrycznych niskiego napięcia”, SEP - sep.com.pl
• E. Musiał, omówienie PN-HD 60364-6:2008 - edwardmusial.info
• Sonel, instrukcja obsługi MPI-535, wersja 1.14 z 10.07.2026 - cdn.sonel.com
• Sonel, T. Gorzelańczyk, „Pomiar instalacji elektrycznej w domu jednorodzinnym lub mieszkaniu - pomiar rezystancji izolacji” - sonel.pl
• Fluke, nota aplikacyjna o pomiarze rezystancji izolacji silników (znak „>”, IEEE 43) - fluke.syncforce.com
• Fluke, dane techniczne mierników instalacji 1662, 1663 i 1664 FC (rezystancja izolacji, zakresy dla napięć probierczych) - fluke.com
• Phoenix Contact, „Poprawna instalacja ogranicznika przepięć” - blog.phoenixcontact.com

Stan na 19 października 2026 r.

O autorze

Daniel Pastuszak robi pomiary instalacji elektrycznych w Steramo i podpisuje protokoły. Świadectwa kwalifikacyjne grupy 1: eksploatacja E nr G-1/E/5917/720/26 i dozór D nr G-1/D/5918/720/26. Mierzy miernikiem Sonel MPI-535, protokoły przygotowuje w programie Sonel PE6.

Redakcja: Radosław Borowiecki, Steramo - Automatyczne Nawadnianie, Smart Garden i Smart Home sp. z o.o., Kościno 50B, gmina Dobra. Tel. 455 571 802, kontakt@steramo.pl.